Sinema filmlerinden tariflere
ETERNA Gerçekte Neydi?
Kameranızın video menüsündeki ETERNA bir efekt adı değil, Fujifilm'in sinema filmi ailesinin adı. Yedi film, iki ışık ve bunlardan çıkardığımız yedi video tarifi.
Fujifilm gövdenizde video çekerken film simülasyonu listesini açın; orada ETERNA yazar. Çoğu kişi bunu "sinema görünümü veren ayar" diye bilir. Doğru ama eksik. ETERNA, Fujifilm'in 35 mm sinema filmlerinin adı. O filmler gerçekten üretildi, gerçekten çekildi, perdede gösterildi. Bu yazıda o aileyi tanıtıp yedi üyesinden yedi video tarifini nasıl çıkardığımızı anlatacağım.
Menüdeki İsim Nereden Geliyor
Fujifilm film simülasyonlarına rastgele isim vermez. Velvia, manzara fotoğrafçılarının vazgeçemediği doygun slayt filmidir. ACROS siyah-beyaz negatiftir. ETERNA ise sinema negatifi: set ışığında çekilen, laboratuvarda banyo edilen, perdede gösterilen bir film ailesi.
Yani menüden ETERNA'yı seçtiğinizde kamera size "sinema gibi" bir şey uydurmuyor. Kendi sinema filminin ton davranışını taklit ediyor. Bu farkı önemsiyorum: taklit edilen şey bir moda değil, yıllarca üretilmiş, ölçülmüş bir ürün.
Yedi Film, Tek Aile
Ailenin sinema negatiflerinden yedisini seçtik; beşi ETERNA adını taşır, F-64D ile REALA 500D ise Fujicolor adıyla satıldı. Her birinin kendi hızı ve belirgin bir karakteri var:
- ETERNA Vivid 160 — en doygun, en kontrastlı üye. Rengin kendisi konu olduğunda.
- ETERNA 250 — ailenin dengeli ortası. Geniş pozlama payı, yumuşak geçişler.
- ETERNA 400 — bağırmayan, ortamın havasını olduğu gibi taşıyan film.
- ETERNA 500 — listedeki ETERNA'ların en hızlısı. Hızına göre şaşırtıcı derecede ince gren; ışık azaldığında.
- F-64D — en yavaşı, en temizi. Sert öğle güneşinde bile parlak alanları tutar.
- ETERNA 250D — gün ışığının gündelik hâli.
- REALA 500D — ten rengi için yapılmış olanı.
Sondaki D harfi süs değil; ne anlama geldiğini bir sonraki bölümde göreceksiniz.
İki Işık: Tungsten ve Gün Işığı
Film, dijital sensörün aksine beyaz dengesini sonradan değiştiremez. Hangi ışık için üretildiyse ona göre kalır. Bu yüzden her sinema filmi iki gruptan birine girer.
Tungsten filmler 3200 kelvine, yani stüdyo lambasının rengine göre dengelidir. ETERNA Vivid 160, 250, 400 ve 500 bu gruptadır. İç mekânda filtresiz çalışırlar; dışarı çıkınca objektifin önüne turuncu bir dönüştürme filtresi takılır ve o filtre yaklaşık iki üçte bir stop ışık yer.
Gün ışığı filmleri açık havanın rengine göre dengelidir. F-64D, ETERNA 250D ve REALA 500D bu gruptadır. Adlarındaki D (daylight) buradan gelir.
Rakamlar bu bedeli iyi anlatıyor: ETERNA 500 tungsten ışıkta 500 ISO'dur, gün ışığında filtreyle 320'ye düşer. ETERNA 250D tersine, gün ışığında 250, tungstende yalnızca 64. Aynı film, yanlış ışıkta dört kat yavaşlıyor.
Dijitalde bu kısıt yok; beyaz dengesini bir tuşla değiştiriyoruz. Ama karakter duruyor. Bir tarifi ETERNA 500'ün ruhuyla kuruyorsanız beyaz dengesini 3200 kelvine oturtmak keyfî bir tercih değil, o filmin doğasına uymak.
Hızın Bedeli
Yedi filme yan yana bakınca bir örüntü çıkıyor: yavaş filmler keskinlik ve ince gren veriyor, hızlı filmler geniş pozlama payı ve yumuşak geçiş.
Bu, film üretiminin hiç değişmeyen takası. Filmi ışığa daha duyarlı yapmak için gümüş kristallerini büyütürsünüz; kristal büyüdükçe gren kabalaşır, çözünürlük düşer. Fujifilm'in 500 ISO'luk bir filmde ince grenle övünebilmesi, bu takası kendi lehine biraz eğebilmiş olmasından.
Aynı takas bugün ISO kadranında yaşıyor. Gövdenizde ISO'yu yükselttiğinizde kaybettiğiniz şey, elli yıl önce daha hızlı bir film seçen sinemacının kaybettiğiyle aynı.
Dördüncü Katman
Yedi filmden biri ötekilerden ayrılıyor. REALA 500D, dünyanın ilk 500 ISO gün ışığı sinema negatifiydi ve içinde dördüncü bir renk katmanı vardı.
Sıradan renkli film üç katmandır: kırmızı, yeşil, mavi. Dördüncü katman, floresan gibi karışık ışıkta rengin kaymasını önlemek için eklenmiş fazladan bir duyarlılık bandı. Tek bir derdi vardı: ten rengini tutmak.
Bu size tanıdık gelmeli. Fotoğraf tarafındaki Reala filmleri de aynı fikirden doğdu; yeni gövdelerdeki REALA ACE simülasyonu adını oradan alıyor. Sinema ile fotoğraf, göründüğünden daha yakın akraba.
Tariflere Nasıl Yansıdı
Bu aileye yakından bakınca koleksiyonumuzda bir boşluk gördük. Kırk altı video tarifimiz vardı: Kodak stokları, Technicolor, Kodachrome, sinema klasikleri. Ama Fujifilm'in kendi sinema filmlerinden esinlenen tek bir tarif yoktu. Menüdeki ETERNA'nın geldiği ailenin karşılığı eksikti.
Yedi tarif hazırladık; her biri yukarıdaki yedi filmden birine dayanıyor. Beyaz dengeleri tahmin değil: tungsten filmlerin tarifleri 3200 kelvinde, gün ışığı filmlerininki gün ışığında duruyor. Dinamik aralık ve ISO tavanı da her filmin hızına göre ayarlandı.
- Kesif Sahne — ETERNA Vivid 160
- Abajur Saati — ETERNA 250
- Puslu Oda — ETERNA 400
- Geç Vakit — ETERNA 500
- Berrak Gün — F-64D
- Açık Hava — ETERNA 250D
- Dördüncü Katman — REALA 500D
Bunlar filmin dijital kopyası değil; öyle bir şey mümkün de değil. Ama her tarifin hangi ışık için kurulduğu, hangi hızda çalıştığı ve neyi korumaya çalıştığı belli. Tahmin yok.
Kendiniz denemek isterseniz yöntem basit: tarifi kameranıza yazın, sonra tek bir değeri değiştirip aynı sahneyi tekrar çekin. Rengin nerede üretildiğini ancak böyle öğreniyorsunuz.
